KE: Prokurimet dhe problemet me pronësinë e tokës po vonojnë investimet në Shqipëri
Investimet publike të mbështetura nga BE në Shqipëri po përparojnë, por prokurimi, sigurimi i tokës dhe koordinimi institucional vijojnë të shkaktojnë vonesa.
Këto janë disa nga përfundimet e një misioni monitorues të Drejtorisë së Përgjithshme të Komisionit Europian për Zgjerimin dhe Fqinjësinë Lindore, i cili shqyrtoi ecurinë e investimeve të financuara nëpërmjet Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor (WBIF). Që nga viti 2009, në Shqipëri janë investuar më shumë se 600 milionë euro në projekte publike në sektorët e transportit, energjisë, mjedisit dhe teknologjisë digjitale.
Në takimin e zhvilluar këtë vit në Tiranë morën pjesë përfaqësues të Ministrisë së Financave, Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, Hekurudhës Shqiptare, SASPAC, KESH, AKSHI dhe OST, së bashku me institucionet financiare partnere, përfshirë BERZH, KfW dhe Agjencinë Franceze për Zhvillim. Nga diskutimet u evidentua se pengesat në prokurime dhe boshllëqet në koordinimin ndërmjet institucioneve po vazhdojnë të vonojnë zbatimin e investimeve.
Vonesa në tenderin për laboratorët inteligjentë
Një prej projekteve të shqyrtuara ishte ngritja e laboratorëve inteligjentë në shkollat shqiptare. Nisma synon krijimin e laboratorëve kompjuterikë për më shumë se 190 mijë nxënës, por përgatitja dhe hapja e tenderit për këtë investim po rezulton një proces kompleks.
Në sektorin e energjisë, diskutimet u përqendruan te parqet fotovoltaike në Vaun e Dejës dhe Belsh, si dhe te segmenti i rrjetit të interkonjeksionit energjetik ndërmjet Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut.
Problemet me tokën vonojnë projektet
Komisioni Europian evidentoi se sigurimi dhe shpronësimi i tokës po ndikojnë në afatet e zbatimit të projekteve të energjisë dhe transportit, duke vonuar edhe rezultatet konkrete të investimeve në terren.
Vlerësimi kërkon gjithashtu thjeshtimin e procedurave kombëtare për nënshkrimin dhe ratifikimin e marrëveshjeve të huave dhe granteve. Sipas tij, duhet të shmangen ndryshimet e shpeshta në objektin, përparësitë apo mënyrën e zbatimit të projekteve, pasi ato krijojnë vonesa dhe pasiguri.
Një tjetër problem i evidentuar lidhet me kapacitetet institucionale, veçanërisht në përgatitjen dhe zbatimin e projekteve hekurudhore. Për këtë sektor kërkohet forcimi i strukturave përgjegjëse dhe përgatitja më e mirë e projekteve përpara kalimit në fazën e financimit.
Mbi 600 milionë euro investime në Shqipëri që nga viti 2009
Misioni i Komisionit Europian u zhvillua nga 25 deri më 29 maj 2026 dhe përfshiu Shqipërinë, Bosnjë-Hercegovinën dhe Malin e Zi. Në të tria vendet u evidentua nevoja për koordinim më të fortë institucional, përgatitje më të shpejtë të investimeve dhe procedura më të thjeshta për prokurimin dhe zbatimin e projekteve.
Në Bosnjë-Hercegovinë, BE-ja ka kontribuar që nga viti 2009 me 1.1 miliardë euro për 33 projekte infrastrukturore, ndërsa portofoli i Malit të Zi arrin në 388 milionë euro për 20 projekte publike.
Korniza e Investimeve për Ballkanin Perëndimor është një nismë e përbashkët e Bashkimit Europian, institucioneve financiare, donatorëve dypalësh dhe vendeve përfituese, që synon financimin e zhvillimit ekonomik dhe afrimin e rajonit me Bashkimin Europian.
k.jpg)