Rregullat e reja të BE prekin edhe Shqipërinë, çeliku jashtë kuotave do tatohet me 50 për qind

27-08-2026

Eksportuesit shqiptarë të çelikut përballen me tarifë 50% në BE kur tejkalohen kuotat e përcaktuara.

Eksportuesit shqiptarë të një sërë produktesh çeliku drejt Bashkimit Evropian do të përballen me një tarifë doganore 50% nëse tejkalohen kuotat e përcaktuara për importet. Shqipëria është përfshirë në masat e reja mbrojtëse të Komisionit Evropian, pavarësisht se ka marrëveshje të tregtisë së lirë me BE-në. Rregullorja hyri në fuqi më 6 gusht 2026.

Tarifa nuk vendoset automatikisht mbi të gjithë çelikun shqiptar që hyn në BE. Produktet e mbuluara mund të vazhdojnë të hyjnë brenda kuotave përkatëse, por sapo kuota të konsumohet, sasia shtesë tatohet me 50% të vlerës. E njëjta normë zbatohet edhe kur një kategori produkti nuk përfiton nga kuota përkatëse.

Komisioni Evropian e ka përfshirë Shqipërinë së bashku me Serbinë, Maqedoninë e Veriut, Bosnjë-Hercegovinën dhe një grup vendesh të tjera me marrëveshje tregtie të lirë me BE-në. Rregullorja e 4 gushtit përcakton se për produktet që vijnë nga Shqipëria, Izraeli, Jordania, Maroku, Maqedonia e Veriut, Serbia, Zvicra, Tunizia dhe Turqia zbatohet tarifa 50% jashtë kuotave.

Masat prekin 26 kategori produktesh çeliku

Masat prekin 26 kategori produktesh çeliku, ndër të cilat fletë dhe shirita të petëzuar në të nxehtë ose në të ftohtë, fletë të veshura metalikisht, produkte inox, shufra, tel çeliku, tuba gazi, profile të zbrazëta dhe materiale hekurudhore. Lista e saktë përcaktohet përmes kodeve doganore CN dhe TARIC në aneksin e rregullores bazë të çelikut.

Regjimi i ri është dukshëm më kufizues se sistemi i mëparshëm i mbrojtjes së tregut evropian. BE-ja ka vendosur një volum total vjetor kuotash prej 18.35 milionë tonësh për kategoritë e mbuluara, rreth 47% më pak se kuotat e vitit 2024, ndërsa tarifa jashtë kuotës është rritur në 50%. Kuotat zbatohen për periudhën nga 1 korriku deri më 30 qershor të vitit pasardhës.

Për Shqipërinë, marrëveshja e tregtisë së lirë me BE-në nuk e përjashton nga ky regjim. Rregullorja bazë e BE-së përcakton shprehimisht se mekanizmi zbatohet edhe për mallrat me origjinë nga vende që kanë marrëveshje me preferenca tarifore me Unionin. Shqipëria është renditur në listën e vendeve me marrëveshje ekzistuese ose të ardhshme të tregtisë së lirë dhe mund të përdorë kuotat e rezervuara për këtë grup vendesh sipas kategorisë së produktit.

Kuotat funksionojnë me parimin “i pari në radhë, shërbehet i pari”

Kuotat administrohen me parimin “first come, first served – i pari në radhë, shërbehet i pari”, pra përfitimi varet nga sasia e disponueshme në momentin kur mallrat paraqiten për import në BE. Për shumë kategori, vendet që nuk kanë kuotë të posaçme kombëtare konkurrojnë për një kuotë të përbashkët të rezervuar për partnerët me marrëveshje tregtie të lirë. Kjo do të thotë se rreziku për eksportuesit shqiptarë nuk varet vetëm nga sasia që eksporton Shqipëria, por edhe nga sa shpejt konsumohet kuota e përbashkët nga vendet e tjera që kanë akses në të.

Pesha e masës nuk është vetëm teorike. Të dhënat e tregtisë tregojnë se në vitin 2025 BE-ja importoi nga Shqipëria rreth 70.1 milionë dollarë produkte të kapitullit 72 “hekur dhe çelik”. Kjo shifër është më e gjerë se lista e produkteve konkrete që mbulon masa e re dhe nuk duhet interpretuar si vlera e eksporteve që do të tatohen automatikisht me 50%, por tregon ekspozimin e përgjithshëm të tregtisë shqiptare të çelikut ndaj tregut evropian.

BE synon të mbrojë industrinë nga mbikapacitetet globale

Masa është pjesë e përpjekjes së BE-së për të mbrojtur industrinë evropiane nga mbikapacitetet globale të prodhimit të çelikut. Komisioni vlerëson se mbikapaciteti botëror mund të arrijë në 721 milionë tonë deri në vitin 2027, më shumë se pesëfishi i konsumit vjetor të çelikut në BE. Për këtë arsye, Unioni ka ulur ndjeshëm aksesin pa tarifë dhe ka rritur koston e importeve që kalojnë kuotat.

Për eksportuesit shqiptarë, efekti konkret do të varet nga produkti që eksportojnë, kodi doganor dhe shkalla e konsumimit të kuotës përkatëse. Një eksport brenda kuotës nuk përballet me tarifën shtesë 50%; problemi lind kur kuota është shteruar. Për këtë arsye, ndikimi mund të jetë i ndryshëm nga një kompani apo kategori produkti te tjetra.

Burimi: Ekofin.al