IEA paralajmëron rritje të çmimeve të naftës në Evropë dhe krizë furnizimi deri në 2027

14-10-2026

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë paralajmëron rritje të çmimeve të naftës në Evropë dhe presione në furnizim deri në 2027.

Tregjet globale të naftës pritet të mbeten nën presion deri në vitin 2027, ndërsa çmimet me shumicë të karburanteve në Evropë mund të rriten përsëri gjatë javëve në vijim. Paralajmërimi vjen nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), e cila në raportin e saj mujor thekson se rikuperimi i furnizimeve nga vendet e Gjirit Persik nuk ka qenë i mjaftueshëm për të zgjidhur problemet e krijuara në tregun global të energjisë.

Sipas agjencisë me seli në Paris, prodhimi botëror i naftës vijon të mbetet nën nivelin e konsumit. Gjatë muajit shtator, furnizimi global u rrit me 2.5 milionë fuçi në ditë, duke arritur në 102.3 milionë fuçi në ditë. Kjo rritje u mbështet kryesisht nga shtimi i eksporteve të naftës bruto nga vendet e Gjirit, veçanërisht Arabia Saudite, të cilat arritën në më shumë se tre të katërtat e niveleve të paraluftës.

Megjithatë, furnizimi mbetet nën kërkesën globale, e cila sipas vlerësimeve të IEA-s arrin në rreth 103.5 milionë fuçi në ditë. Diferenca ndërmjet prodhimit dhe konsumit vijon të krijojë presion mbi tregjet ndërkombëtare dhe çmimet e produkteve të naftës.

Konflikti në Lindjen e Mesme vijon të rrezikojë furnizimin global

Situata në tregjet e energjisë mbetet e ndikuar nga lufta që nisi më 28 shkurt me sulmet amerikane dhe izraelite ndaj Iranit. Konflikti vijon të krijojë pasiguri për furnizimin ndërkombëtar me naftë, veçanërisht për shkak të zhvillimeve në Ngushticën e Hormuzit.

Irani ka bllokuar këtë rrugë strategjike detare, përmes së cilës kalon zakonisht rreth një e pesta e naftës së tregtuar në botë. Sipas raportimeve, sulmet ndaj anijeve në këtë zonë janë shtuar, ndërsa rebelët Huthi të Jemenit, të mbështetur nga Irani, kanë goditur instalime të naftës në Arabinë Saudite.

“Sulmet e përsëritura në Gjirin Persik e lënë rimëkëmbjen të brishtë”, deklaroi Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë në raportin e saj.

Të martën, agjencia britanike e sigurisë detare UKMTO njoftoi se një anije cisternë dhe një anije kontejnerësh ishin goditur nga predha me origjinë të panjohur në Ngushticën e Hormuzit.

Ndërkohë, mëngjesin e së mërkurës, Garda Revolucionare e Iranit deklaroi se një anije që transportonte më shumë se 2,500 kontejnerë ishte mbytur në jug të ngushticës, pasi kishte goditur një minë detare dhe ishte përfshirë nga flakët. Sipas pretendimit të autoriteteve iraniane, anija kishte ndjekur një rrugë të paautorizuar. Garda Revolucionare paralajmëroi gjithashtu për rreziqet e vazhdueshme të lundrimit në këtë zonë.

Nafta Brent mbi 106 dollarë për fuçi, çmimet mbeten nën presion

Zhvillimet në Lindjen e Mesme janë reflektuar edhe në tregjet ndërkombëtare të naftës. Çmimi i naftës bruto Brent, që shërben si standard ndërkombëtar për përcaktimin e çmimeve, u rrit me rreth 1 për qind në tregtimin e hershëm të së mërkurës, duke kaluar nivelin e 107 dollarëve për fuçi.

Më vonë, çmimi reduktoi një pjesë të rritjes dhe po luhatej rreth 106 dollarëve për fuçi në momentin e raportimit. Ndërkohë, nafta amerikane West Texas Intermediate (WTI) tregtohej pothuajse e pandryshuar, në nivelin 94.75 dollarë për fuçi.

Sipas IEA-s, çmimet e produkteve të naftës janë tërhequr nga nivelet rekord të shtatorit, kur kishin kaluar 200 dollarë për fuçi. Megjithatë, agjencia thekson se çmimet referuese të karburanteve mbeten pothuajse dyfishi i çmimit të naftës bruto dhe i niveleve të regjistruara përpara krizës.

Presioni mbi tregun lidhet edhe me faktin se eksportet e karburanteve nga Lindja e Mesme mbeten nën gjysmën e niveleve të paraluftës. Në të njëjtën kohë, sulmet me dronë ukrainas ndaj rafinerive ruse kanë ndikuar në kapacitetet e përpunimit dhe furnizimin ndërkombëtar me produkte të naftës.

IEA: Çmimet e karburanteve në Evropë mund të rriten në javët e ardhshme

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë paralajmëron se rritja e kostove të transportit detar mund të ushtrojë presion shtesë mbi çmimet e karburanteve, veçanërisht në tregjet që varen nga importet.

Sipas IEA-s, vështirësitë në transportin e naftës bruto janë përhapur edhe në kategori të tjera të anijeve cisternë, duke ndikuar në kostot e dërgimit të produkteve të përpunuara drejt tregjeve ndërkombëtare.

“Ndërsa tensionet në tregun e transportit të naftës bruto janë përhapur në kategori të tjera të cisternave, çmimet e naftës së dërguar në tregjet dominuese të importimit të benzinës – Evropë, Afrikë dhe Amerikën Latine – mund të rriten përsëri në javët e ardhshme”, deklaroi IEA.

Ky paralajmërim vjen në një periudhë kur tregjet evropiane të karburanteve vijojnë të përballen me pasiguri për furnizimin dhe kostot e transportit. Një rritje e mëtejshme e çmimeve me shumicë mund të krijojë presione edhe mbi çmimet e shitjes me pakicë, në varësi të kushteve të tregjeve kombëtare.

Rikuperimi i rezervave të naftës mund të zgjasë deri në gjysmën e dytë të vitit 2027

Perspektiva për tregun global të naftës mbetet e pasigurt edhe për vitin e ardhshëm. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, rezervat e humbura gjatë krizës nuk ka gjasa të rikuperohen përtej ndryshimeve normale sezonale përpara gjysmës së dytë të vitit 2027.

Kjo do të thotë se tregjet mund të vijojnë të përballen me kufizime të furnizimit dhe luhatje të çmimeve për një periudhë të zgjatur, veçanërisht nëse tensionet gjeopolitike dhe ndërprerjet e transportit detar vazhdojnë.

Për të zbutur ndikimin e krizës, vendet e G7-ës u angazhuan më 2 tetor të lirojnë deri në 100 milionë fuçi nga rezervat emergjente përmes mekanizmave të IEA-s, duke i dhënë përparësi fillimisht furnizimit me naftë.

Megjithatë, sipas vlerësimeve të agjencisë, rikuperimi i pjesshëm i eksporteve nga Gjiri Persik dhe përdorimi i rezervave emergjente nuk e kanë eliminuar mungesën e furnizimit në raport me kërkesën globale. Për këtë arsye, tregjet ndërkombëtare të energjisë pritet të mbeten të ndjeshme ndaj zhvillimeve në Lindjen e Mesme dhe ndërprerjeve të mundshme të furnizimit gjatë muajve në vijim.

Burimi: Euronews