Operatorët e transportit publik kërkojnë uljen e TVSH-së në 6 për qind, duke paralajmëruar rritje të çmimeve të biletave në vitin 2027.

Çmimet e biletave dhe aboneve të transportit publik në Shqipëri rrezikojnë të rriten nga 1 janari 2027, nëse Paketa Fiskale e vitit të ardhshëm nuk shoqërohet me masa lehtësuese dhe mekanizma kompensimi për operatorët. Paralajmërimi vjen nga Shoqata Kombëtare e Transportit Qytetas, e cila i është drejtuar zyrtarisht Kuvendit me një sërë kërkesash për ndryshimin e trajtimit fiskal të sektorit.

Në letrën e datës 7 nëntor 2026, drejtuar Komisionit për Ekonominë, Punësimin dhe Financat, Shoqata kërkon uljen e TVSH-së për transportin publik nga 20% në 6%, lehtësimin e barrës fiskale mbi karburantet dhe përjashtimin e autobusëve të licencuar nga taksa vjetore e qarkullimit.

Sipas operatorëve, rritja e propozuar e normës standarde të TVSH-së nga 20% në 21%, e kombinuar me shtrenjtimin e karburanteve, pagave, mirëmbajtjes dhe detyrimeve të tjera, mund të përkeqësojë gjendjen financiare të kompanive të transportit.

Problemi kryesor, sipas Shoqatës, është se operatorët nuk mund të ndryshojnë në mënyrë të njëanshme çmimet e biletave dhe aboneve, pasi tarifat janë të rregulluara dhe nuk përshtaten automatikisht me rritjen e kostove.

Kërkohet ulja e TVSH-së nga 20 në 6 për qind

Shoqata Kombëtare e Transportit Qytetas kërkon që transporti publik të trajtohet nga pikëpamja fiskale në mënyrë të ngjashme me produktet dhe shërbimet bazë të shportës familjare, duke argumentuar se ai përbën një shpenzim të domosdoshëm për qytetarët.

Sipas vlerësimeve të saj, transporti publik përdoret rregullisht nga rreth 450 mijë deri në 500 mijë qytetarë në shkallë vendi, përfshirë studentë, pensionistë, familje me të ardhura të ulëta dhe persona që nuk kanë mundësi ekonomike të përdorin automjete private.

Në këtë kuadër, Shoqata propozon ndryshimin e ligjit nr. 92/2014, “Për tatimin mbi vlerën e shtuar në Republikën e Shqipërisë”, duke përfshirë shprehimisht transportin publik të rregullt qytetas dhe rrethqytetas në kategoritë që përfitojnë normën e reduktuar të TVSH-së prej 6%.

Gjithashtu, kërkohet të shqyrtohet mundësia e shtrirjes së kësaj norme edhe për transportin e rregullt ndërqytetas, duke ruajtur të drejtën e kreditimit dhe rimbursimit të TVSH-së për blerjet dhe investimet që lidhen me ofrimin e shërbimit.

Shoqata argumenton se ulja e TVSH-së duhet të ndikojë në përmirësimin e qëndrueshmërisë financiare të operatorëve dhe në ruajtjen e çmimeve të përballueshme për qytetarët.

Shqipëria me TVSH më të lartë se disa vende europiane

Në dokumentin drejtuar Kuvendit, operatorët paraqesin edhe një krahasim të trajtimit fiskal të transportit publik në disa vende europiane.

Sipas të dhënave të përfshira në letër, transporti publik në Shqipëri tatohet me TVSH prej 20%, ndërsa Paketa Fiskale 2027 propozon rritjen e normës standarde në 21%.

Në Itali, Austri dhe Spanjë, norma e TVSH-së për transportin publik është 10%, në Gjermani 7%, ndërsa në Portugali dhe Belgjikë 6%. Maqedonia e Veriut aplikon një normë prej 5%, ndërsa në Kosovë ky shërbim është i përjashtuar nga TVSH-ja.

Nga ana tjetër, Kroacia aplikon një normë prej 25%, çka tregon se jo të gjitha vendet e Bashkimit Europian zbatojnë lehtësi fiskale për këtë shërbim.

Shoqata thekson se, nëse norma standarde e TVSH-së në Shqipëri rritet në 21%, diferenca me normën e propozuar prej 6% për transportin publik do të arrinte në 15 pikë përqindjeje.

Operatorët kërkojnë liberalizimin e çmimeve ose kompensimin e tarifave

Një tjetër kërkesë e Shoqatës lidhet me mënyrën e përcaktimit të çmimeve të biletave dhe aboneve. Aktualisht, në transportin qytetas dhe rrethqytetas, tarifat miratohen nga organet përkatëse të vetëqeverisjes vendore, ndërsa për shërbimet e tjera zbatohen rregullimet e legjislacionit të transportit rrugor.

Kjo do të thotë se operatorët nuk kanë të drejtë të rrisin në mënyrë të njëanshme tarifat, edhe kur përballen me kosto më të larta për karburantin, energjinë, pagat, kontributet, mirëmbajtjen, sigurimin e mjeteve dhe rinovimin e flotës.

Kompanitë kanë gjithashtu detyrimin të respektojnë itineraret, frekuencat dhe oraret e miratuara, pavarësisht ndryshimeve në kostot e operimit.

Për këtë arsye, Shoqata kërkon liberalizimin e çmimeve ose krijimin e një mekanizmi të detyrueshëm për rishikimin dhe kompensimin e tarifave të rregulluara, në mënyrë që operatorët të mund të përballojnë kostot reale të shërbimit.

Sipas saj, mungesa e ndërhyrjeve mund të sjellë përkeqësim të rezultateve financiare, ulje të investimeve, reduktim të frekuencave të autobusëve dhe cenim të cilësisë së transportit publik.

Kërkohet përjashtimi i autobusëve nga taksa vjetore e qarkullimit

Shoqata ka paraqitur edhe kërkesa për uljen e barrës fiskale mbi karburantet që përdoren në transportin publik.

Në kuadër të Paketës Fiskale 2027, qeveria ka propozuar zhvendosjen e taksës së qarkullimit nga çmimi i karburantit drejt taksimit vjetor të automjeteve.

Operatorët kërkojnë që kjo reformë të mos sjellë detyrime të reja apo rritje të kostove për autobusët e transportit publik, të cilët operojnë sipas itinerareve dhe frekuencave të përcaktuara.

Për këtë arsye, propozohet përjashtimi i autobusëve të regjistruar dhe të licencuar për transport publik të rregullt nga detyrimi i ri i taksës së qarkullimit.

Gjithashtu, Shoqata kërkon përjashtimin nga akciza të karburantit të përdorur dhe të dokumentuar për transportin publik ose, si alternativë, krijimin e një mekanizmi rimbursimi.

Rimbursimi propozohet të kryhet çdo muaj ose çdo tre muaj, bazuar në faturat e furnizimit, licencat, regjistrimin e mjeteve dhe kilometrat e realizuara.

Shoqata kërkon gjithashtu një analizë të plotë të ndikimit që do të ketë zhvendosja e taksës së qarkullimit mbi kostot e karburantit dhe detyrimet vjetore të flotave të autobusëve.

Lehtësi fiskale për autobusët me gaz natyror dhe energji elektrike

Një pjesë tjetër e propozimeve lidhet me përdorimin e karburanteve alternative dhe modernizimin e flotës së transportit publik.

Shoqata kërkon rishikimin e akcizës mbi gazin natyror të përdorur në transportin publik dhe shqyrtimin e lehtësive fiskale për autobusët që përdorin gaz natyror të kompresuar ose të lëngshëm (CNG/LNG), si dhe energji elektrike.

Në dokument theksohet se Shqipëria përshkohet nga gazsjellësi Trans Adriatic Pipeline (TAP), por infrastruktura për furnizimin e automjeteve dhe autobusëve me gaz natyror mbetet e kufizuar.

Shoqata kërkon që të analizohen niveli i akcizës së importit, njësia e matjes dhe baza e përllogaritjes së detyrimeve fiskale mbi gazin natyror, duke bërë dallimin ndërmjet CNG/LNG dhe gazit të lëngshëm të naftës (LPG).

Propozimet përfshijnë gjithashtu një analizë krahasuese të trajtimit fiskal të gazit natyror, LPG-së, gazolit dhe karburanteve të tjera, duke marrë parasysh përmbajtjen energjetike dhe ndikimin mjedisor.

Në përputhje me angazhimet e Shqipërisë në Marrëveshjen e Parisit për Klimën, të nënshkruar më 22 prill 2016 dhe të ratifikuar më 21 shtator 2016, Shoqata kërkon mbështetje për kalimin gradual drejt autobusëve me emetime më të ulëta.

Për këtë qëllim, propozohet përfshirja në programimin buxhetor 2027–2029 e masave për zhvillimin e infrastrukturës së furnizimit me gaz natyror dhe karburante alternative, si dhe krijimi i skemave mbështetëse për zëvendësimin e autobusëve të amortizuar me mjete hibride, elektrike ose me gaz natyror.

Çdo lehtësi e mundshme fiskale, përfshirë reduktimin e akcizës apo propozimet për TVSH zero, kërkohet të shqyrtohet në përputhje me legjislacionin fiskal dhe detyrimet ndërkombëtare.

Kërkohet analizë e posaçme për ndikimin e Paketës Fiskale 2027

Shoqata Kombëtare e Transportit Qytetas i kërkon Komisionit Parlamentar që, gjatë shqyrtimit të projektbuxhetit dhe Paketës Fiskale 2027, t'i kërkojë Ministrisë së Financave një analizë të posaçme për ndikimin e ndryshimeve fiskale mbi transportin publik.

Analiza duhet të përfshijë pasojat ekonomike dhe sociale të rritjes së propozuar të TVSH-së në 21%, efektet mbi çmimet e biletave dhe aboneve, ndikimin e tatimit mbi dividendin dhe detyrimeve të tjera fiskale, si dhe kostot operative të kompanive.

Gjithashtu, kërkohet të vlerësohen efektet e zhvendosjes së taksës së qarkullimit, ndryshimet në regjimin e akcizës, ndikimi buxhetor i uljes së TVSH-së në 6%, nevojat për subvencionim dhe kompensim, si dhe pasojat mbi rinovimin e flotës, punësimin dhe cilësinë e shërbimit.

Shoqata kërkon organizimin e një seance dëgjimore me përfaqësuesit e saj dhe një përgjigje të argumentuar nga institucionet lidhur me mundësinë e përfshirjes së propozimeve në aktet ligjore dhe buxhetore që po shqyrtohen.

Operatorët paralajmërojnë se, në mungesë të masave lehtësuese, rritja e kostove mund të ushtrojë presion për shtrenjtimin e biletave dhe aboneve nga 1 janari 2027, si dhe për reduktimin e frekuencave të shërbimit.

Megjithatë, rritja e çmimeve nuk është vendosur ende. Ajo mbetet një rrezik i paralajmëruar nga operatorët, ndërsa propozimet për ndryshimet fiskale janë në proces shqyrtimi.

Burimi: ekofin.al