Paraja jashtë bankave rekord në 2025, kaloi 4.8 mld euro, kufizohen pagesat cash
Viti 2025 u mbyll me një nivel rekord të parasë jashtë bankave, teksa në qarkullim cash u regjistruan mbi 4.8 miliardë euro, duke shtuar presionin ndaj informalitetit dhe duke nxitur kufizime të reja për pagesat me para në dorë.
Rritje e fortë e parasë në qarkullim
Sipas të dhënave zyrtare të Bankës së Shqipërisë, deri në fund të vitit 2025 në ekonomi qarkulluan rreth 4.834 miliardë euro para jashtë bankave, me një rritje prej rreth 600 milionë euro krahasuar me fundin e vitit 2024. Ky nivel përbën një tjetër rekord historik dhe tregon vijimësinë e përdorimit masiv të cash-it në transaksione.
Rritja e parasë në qarkullim jashtë sistemit bankar shihet si një nga faktorët që ushqen informalitetin, vështirëson luftën kundër pastrimit të parave dhe e bën më të komplikuar kontrollin e flukseve financiare në ekonomi.
Kufizime të reja për pagesat me para në dorë
Për të frenuar këtë fenomen, qeveria ka ndërmarrë masa të reja ligjore që kufizojnë pagesat cash, jo vetëm për bizneset, por edhe për qytetarët. Ligji i miratuar në Kuvend më 12 dhjetor 2025 parashikon që nga janari 2026 qytetarët të mos lejohen të kryejnë pagesa mbi 5,000 euro me para në dorë.
Për çdo blerje që e kalon këtë vlerë, pagesa duhet të kryhet përmes mjeteve elektronike, si karta bankare apo transferta. Ndërkohë, tavani i pagesave cash për bizneset është ulur nga 1,500 euro në 1,000 euro.
Pagesa elektronike të detyrueshme në disa sektorë
Ligji parashikon gjithashtu që të gjitha subjektet në sektorin e strukturave akomoduese, transportit dhe institucionet publike të instalojnë brenda muajit qershor forma alternative për pagesa elektronike. Kjo masë synon të reduktojë përdorimin e parasë fizike dhe të rrisë transparencën në transaksione.
Qeveria ka deklaruar se synimi afatgjatë është që deri në vitin 2030 Shqipëria të kalojë drejt një ekonomie pothuajse pa cash, ku pagesat të kryhen kryesisht në mënyrë elektronike.
Cash-i dhe informaliteti në ekonomi
Përdorimi i gjerë i parasë në dorë mbetet një praktikë e përhapur në Shqipëri, nga blerjet e përditshme deri te transaksionet e mëdha, përfshirë edhe shitblerjen e pasurive të paluajtshme. Kontrollet e fundit të administratës tatimore në sektorin e ndërtimit kanë evidentuar raste ku çmimi i apartamenteve deklarohet më i ulët në dokumente, ndërsa pjesa tjetër e pagesës kryhet në cash, për të shmangur tatimet.
Qarkullimi i lartë i parasë jashtë bankave krijon kosto të shumta për ekonominë, duke hapur hapësira për evazion fiskal dhe duke e bërë të vështirë verifikimin e origjinës së fondeve.
Të dhënat kryesore
Dhjetor 2024: 4.235 milionë euro Dhjetor 2025: 4.834 milionë euro Rritja vjetore: +599 milionë euro
