Banka Botërore skeptike për Fondin e sigurimit nga tërmetet dhe përmbytjet
Banka Botërore ngre shqetësime për modelin e propozuar të Fondit të sigurimit nga tërmetet dhe përmbytjet, duke kërkuar një strukturë të pavarur dhe të menaxhuar profesionalisht.
Debati për modelin e Fondit
Pas daljes në konsultim publik të projektligjit për sigurimin e detyrueshëm nga tërmetet dhe zgjerimit të tij për të përfshirë edhe përmbytjet, në diskutim është përfshirë edhe Banka Botërore, e cila ka ngritur shqetësime mbi mënyrën e organizimit të Fondit që do të administrojë skemën kombëtare.
Projektligji parashikon krijimin e Fondit si një shoqëri aksionare në pronësi shtetërore, e përfaqësuar nga Ministria e Financave. Banka Botërore ka shprehur rezerva për këtë model, duke theksuar se një strukturë e tillë mund të rezultojë tepër burokratike dhe e varur nga drejtimi qeveritar.
Rekomandimi për një operator teknik profesional
Institucioni ndërkombëtar rekomandon që Fondi të menaxhohet nga një operator teknik profesional, në vend që të funksionojë si një ndërmarrje tipike shtetërore. Si model referues përmendet Pool-i i Sigurimit të Detyrueshëm nga Tërmeti në Turqi (TCIP), i ndërtuar mbi një bazë ligjore të posaçme dhe me strukturë hibride.
Sipas Bankës Botërore, institucioni homolog në Turqi nuk funksionon si shoqëri aksionare apo ent publik klasik, por operon me një kuadër të dedikuar ligjor dhe prokurimi, duke qenë i përjashtuar nga rregulloret standarde që zbatohen për ndërmarrjet shtetërore dhe menaxhimin financiar publik tradicional.
“Zgjedhja e strukturës ligjore është kritike për të siguruar që Fondi të jetë i pavarur, i besueshëm dhe efikas, me rregulla të qarta për llogaridhënie publike por me fleksibilitet operacional. Mbikëqyrja ministrore duhet të fokusohet në objektivat strategjike dhe jo në menaxhimin e përditshëm”, citohet të ketë theksuar Banka Botërore.
Rreziku i mungesës së pavarësisë
Sipas vlerësimit të institucionit, nëse struktura mbetet siç është projektuar aktualisht, Fondi mund të përballet me disa shtresa administrative dhe varësi të lartë nga drejtimi politik, çka mund të kufizojë kapacitetin profesional dhe pavarësinë operacionale.
Paralajmërimi është se pa një strukturë të pavarur dhe të drejtuar profesionalisht, skema rrezikon të mos funksionojë me efikasitet në rast emergjencash, pikërisht kur do të kërkohet aktivizimi i saj për të përballuar pasojat financiare të tërmeteve apo përmbytjeve.
Një çështje kyçe për një vend me risk të lartë
Debati mbi modelin institucional zhvillohet në një kohë kur Shqipëria mbetet një nga vendet me ekspozim të lartë sizmik në rajon dhe kur përmbytjet janë bërë më të shpeshta për shkak të ndryshimeve klimatike. Për këtë arsye, mënyra e ndërtimit të Fondit – si shoqëri aksionare shtetërore apo si strukturë e pavarur me operator teknik – pritet të jetë një nga çështjet më të debatueshme në fazën finale të miratimit të ligjit.
