Borxhi i varur i sektorit bankar arrin vlerën më të lartë historike
Borxhi i varur i bankave shqiptare arriti në 29.7 miliardë lekë në fund të vitit 2025, duke shënuar rritje vjetore prej 29.7% dhe nivel rekord historik.
Rritje e fortë për shkak të kërkesave për kapital
Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, në fund të vitit 2025 borxhi i varur në bilancet e sektorit bankar arriti në rreth 29.7 miliardë lekë, me një rritje prej 29.7% krahasuar me vitin paraardhës. Zgjerimi i këtij instrumenti në vitet e fundit lidhet kryesisht me kërkesat më të larta për kapital të vendosura nga Banka e Shqipërisë, përfshirë shtesat makroprudenciale dhe kërkesat minimale për instrumente të kapitalit rregullator dhe detyrime të pranuara (MREL).
Këto kërkesa kanë nxitur bankat të përdorin gjithnjë e më shumë borxhin e varur si mënyrë për të përmbushur një pjesë të kapitalit të kërkuar rregullator. Sipas rregullores “Për mjaftueshmërinë e kapitalit”, instrumentet e borxhit të varur njihen si kapital rregullator i nivelit të dytë dhe mund të mbulojnë deri në një të tretën e kapitalit të kërkuar.
Pesha në kapitalin rregullator
Në fund të vitit 2025, borxhi i varur përbënte rreth 12.8% të kapitalit rregullator të sistemit bankar, nga 11% që ishte një vit më parë. Pavarësisht kësaj rritjeje, pjesa më e madhe e kapitalit të bankave vijon të përbëhet nga instrumente të nivelit të parë, si kapitali i paguar, rezervat, fitimet e mbartura dhe primet e aksioneve.
Borxhi i varur renditet i fundit në hierarkinë e shlyerjes së detyrimeve në rast falimentimi, çka e klasifikon si instrument me rrezik më të lartë krahasuar me detyrimet e tjera të një banke.
Obligacionet me ofertë private, instrumenti më i përdorur
Borxhi i varur, i cili në disa raste mund të jetë i konvertueshëm në kapital aksionar, mund të financohet përmes marrëveshjeve të huasë ose përmes emetimit të titujve të borxhit. Në vitet e fundit, bankat tregtare shqiptare kanë shtuar përdorimin e obligacioneve me ofertë private si instrument për sigurimin e këtij financimi, veçanërisht pas vitit 2019 kur nisën të aplikohen shtesat makroprudenciale të kapitalit.
Përdorimi i borxhit të varur krijon gjithashtu hapësirë për shpërndarjen e dividendëve, pasi një pjesë e kërkesave rregullatore për kapital mbulohet përmes këtij instrumenti.
Deri tani, shtatë banka tregtare kanë realizuar të paktën një emetim obligacioni me ofertë private: Banka Kombëtare Tregtare, Credins Bank, OTP Albania, ABI Bank, Tirana Bank, Union Bank dhe Fibank.
Rritet edhe mjaftueshmëria e kapitalit
Paralelisht me rritjen e borxhit të varur, raporti i mjaftueshmërisë së kapitalit të sektorit bankar u përmirësua gjatë vitit 2025, duke arritur nivelin rekord prej 20.36% në fund të dhjetorit, nga 19.82% një vit më parë, sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë.
