Analiza: Alternativat e Europës për furnizimin me naftë nëse bllokohet Ngushtica e Hormuzit

05-03-2026

Mbyllja e këtij korridori strategjik nuk do ta ndërpriste furnizimin me naftë në Europë, por do të rrisë ndjeshëm çmimet dhe paqëndrueshmërinë në tregjet globale.

Përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme dhe paralajmërimet për mbylljen e Ngushticës së Hormuzit kanë rritur shqetësimin në Europë për sigurinë energjetike. Kjo ngushticë, e vendosur mes Gjirit Persik dhe Gjirit të Omanit, është një nga korridoret më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë, pasi përmes saj kalon rreth 20 për qind e prodhimit global të naftës.

Shumë vende europiane si Italia, Greqia, Spanja, Polonia dhe Belgjika mbështeten te kjo rrugë për importet ose përpunimin e naftës. Ekspertët paralajmërojnë se një bllokim i ngushticës nuk do të ndërpriste furnizimin e Europës, por do të rriste çmimet dhe do të destabilizonte tregjet e energjisë.

Rritje e menjëhershme e çmimeve

Sipas analistëve të tregut energjetik, tensionet aktuale kanë shtuar një “prim risku” në çmimin e naftës prej rreth 15 dollarë për fuçi. Ky premium pritet të ulet vetëm nëse rifillojnë flukset përmes ngushticës ose nëse SHBA dhe Irani arrijnë një marrëveshje për uljen e tensioneve.

Ekspertët vlerësojnë se ndërprerjet e lidhura me Hormuzin mund të zgjasin disa javë, duke lënë tregjet globale të ekspozuara ndaj paqëndrueshmërisë dhe kostove më të larta të energjisë.

Tubacionet alternative

Një nga alternativat për transportin e naftës është tubacioni saudit Lindje–Perëndim, i cili lidh qendrën e përpunimit në Abqaiq me portin Yanbu në Detin e Kuq. Ky tubacion ka një kapacitet rreth 5 milionë fuçi në ditë dhe mund të rritet përkohësisht deri në rreth 7 milionë fuçi.

Një tjetër rrugë është tubacioni Habshan–Fujairah në Emiratet e Bashkuara Arabe, i cili transporton naftë drejt Gjirit të Omanit me një kapacitet rreth 1.8 milionë fuçi në ditë. Megjithatë, ekspertët theksojnë se këto alternativa mbulojnë vetëm një pjesë të volumit që zakonisht kalon përmes Ngushticës së Hormuzit.

Ekziston edhe tubacioni iranian Goreh–Jask, i cili teorikisht mund të shmangë ngushticën, por kapaciteti i tij është shumë më i ulët dhe infrastruktura ndodhet në një zonë të ekspozuar ndaj sanksioneve dhe konflikteve.

Rrugë më të gjata detare

Nëse transporti përmes Hormuzit ndërpritet plotësisht, një pjesë e tankerëve mund të ridrejtohen rreth Kepit të Shpresës së Mirë për të arritur në Europë. Kjo do të shtonte ndjeshëm kohën dhe koston e transportit, duke ndikuar drejtpërdrejt në çmimet e energjisë.

Situata është komplikuar edhe nga fakti se disa kompani sigurimi kanë filluar të tërheqin mbulimin për rrezikun e luftës në rajon, ndërsa tankerët shmangin gjithashtu kalimin përmes Detit të Kuq dhe Kanalit të Suezit.

Burime alternative për Europën

Për të zbutur ndikimin e një krize të mundshme, Europa mund të mbështetet më shumë te furnizuesit alternativë. Prodhimi në Detin e Veriut, veçanërisht nga Norvegjia dhe Mbretëria e Bashkuar, mbetet një nga burimet më të sigurta për tregun europian.

Gjithashtu, SHBA, Nigeria dhe Angola mund të rrisin eksportet drejt Europës përmes rrugëve atlantike të tankerëve. Afrika e Veriut, sidomos Algjeria dhe Libia, ofron furnizime të shpejta përmes Mesdheut, ndonëse paqëndrueshmëria politike në rajon mbetet një faktor rreziku.

Edhe prodhuesit e rajonit të Kaspikut dhe Azisë Qendrore, si Kazakistani dhe Azerbajxhani, mund të ofrojnë diversifikim të mëtejshëm përmes tubacioneve që lidhen me Detin e Zi dhe Mesdheun.

Në këtë mënyrë, edhe pse një bllokim i Ngushticës së Hormuzit do të shkaktonte tronditje të forta në tregjet globale të energjisë, ekspertët vlerësojnë se Europa ka ende disa alternativa për të siguruar furnizimin me naftë.

Burimi: Euronews