Kredia në Shqipëri arriti në 34 për qind të PBB-së, niveli më i ulët në Ballkanin Perëndimor, sipas Bankës së Shqipërisë.

Shqipëria mbetet ekonomia më pak e kredituar në rajonin e Ballkanit Perëndimor, pavarësisht rritjes së shpejtë të huadhënies gjatë dy viteve të fundit. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se në fund të vitit 2025, portofoli i kredisë në vend ishte sa 34% e Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), në përmirësim të ndjeshëm nga niveli prej 31.6% i vitit 2024.

Megjithëse kredia në terma realë është rritur për të dytin vit radhazi, Shqipëria vijon të mbetet pas vendeve fqinje për sa i përket raportit të kredisë ndaj madhësisë së ekonomisë. Diferenca është veçanërisht e madhe krahasuar me Kosovën dhe Malin e Zi, ku portofoli i kredisë përfaqëson më shumë se 60% të PBB-së.

Kosova kryeson rajonin, Shqipëria renditet e fundit për kreditimin

Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, ekonomia me nivelin më të lartë të kreditimit në Ballkanin Perëndimor është Kosova, ku portofoli i kredisë arrin në 64.4% të PBB-së. Ajo ndiqet nga Mali i Zi, me 64.1%, Maqedonia e Veriut, me 54%, Bosnjë-Hercegovina, me 49.7%, dhe Serbia, me 34.8% të PBB-së.

Shqipëria, me një raport prej 34%, renditet në fund të këtij krahasimi, megjithëse diferenca me Serbinë është relativisht e vogël. Krahasimi tregon se pesha e financimit përmes kredisë në ekonominë shqiptare mbetet dukshëm më e ulët se në shumicën e vendeve të rajonit.

Historikisht, Shqipëria ka pasur nivele të ulëta të kredisë në raport me PBB-në gjatë gjithë periudhës postkomuniste. Një rritje e shpejtë e këtij treguesi u regjistrua veçanërisht gjatë viteve 2005–2011, periudhë që përkon me zgjerimin e sektorit bankar në vend.

Në vitin 2011, kredia arriti nivelin më të lartë historik, mbi 41 për qind të PBB-së

Në vitin 2011, raporti i kredisë ndaj PBB-së arriti nivelin më të lartë historik, duke kaluar 41%. Megjithatë, në vitet që pasuan, ky tregues pësoi rënie të vazhdueshme, kryesisht për shkak të krizës së kredive me probleme, e cila solli stanjacion të kreditimit për një periudhë të gjatë.

Rënia e raportit u ndikua edhe nga procesi i pastrimit të vazhdueshëm të portofoleve bankare prej kredive të klasifikuara si të humbura. Ky proces mori përmasa të konsiderueshme duke filluar nga viti 2015, kur hyri në fuqi detyrimi i vendosur nga Banka e Shqipërisë për të nxjerrë jashtë bilanceve kreditë e klasifikuara si të humbura prej më shumë se tre vjetësh.

Sipas Bankës së Shqipërisë, gjatë periudhës janar 2015 – qershor 2026, bankat kanë fshirë nga bilancet e tyre më shumë se 1 miliard euro kredi të humbura. Ky proces ndikoi në zvogëlimin e portofolit të regjistruar të kredisë dhe në ecurinë e raportit të saj ndaj PBB-së.

Pas vitit 2024, kreditimi i ekonomisë i rikthehet rritjes së shpejtë

Në periudhën 2019–2020, raporti i kredisë ndaj PBB-së iu rikthye rritjes, i nxitur nga gjallërimi i kreditimit, por edhe nga frenimi i fortë që pësoi ekonomia gjatë vitit pandemik 2020.

Megjithatë, deri në vitin 2023, ky raport ishte përsëri në rënie, pasi huadhënia nuk kishte arritur të mbante ritmet e rritjes ekonomike. Pas vitit 2024, zgjerimi me ritme të shpejta i kreditimit bëri që raporti i kredisë ndaj PBB-së t'i rikthehej rritjes.

Të dhënat tregojnë se në vitin 2025, kredia arriti në 34% të PBB-së, nga 31.6% një vit më parë, duke shënuar një përmirësim prej 2.4 pikësh përqindjeje. Pavarësisht këtij zhvillimi, niveli i kreditimit mbetet ende poshtë maksimumit historik të regjistruar në vitin 2011.

Portofoli i kredisë arrin në 1.015 trilionë lekë, rritje vjetore me 12.5 për qind

Sipas Bankës së Shqipërisë, në fund të shtatorit 2026, portofoli i kredisë për ekonominë arriti në 1.015 trilionë lekë, duke regjistruar një rritje vjetore prej 12.5%.

Rritja e kredisë në vlerë nominale vazhdon të jetë e lartë dhe po qëndron pranë niveleve më të larta të 18 viteve të fundit. Zgjerimi i huadhënies ka ndikuar në rritjen e raportit të kredisë ndaj PBB-së, pas një periudhe të gjatë gjatë së cilës ky tregues kishte shënuar kryesisht rënie.

Megjithatë, ritmet e larta të kreditimit, veçanërisht për financimin e pasurive të paluajtshme, kanë krijuar shqetësim për Bankën e Shqipërisë. Duke filluar nga viti 2024, institucioni ka nisur zbatimin e disa masave rregullatore frenuese, me qëllim ngadalësimin e rritjes së shpejtë të kredisë.

Pavarësisht zgjerimit të portofolit dhe përmirësimit të raportit të kredisë ndaj PBB-së, Shqipëria vijon të ketë nivelin më të ulët të kreditimit në Ballkanin Perëndimor. Të dhënat tregojnë se ekonomia shqiptare mbetet ende larg niveleve të ndërmjetësimit financiar të regjistruara në shumicën e vendeve fqinje.

Burimi: Monitor