BERZH: Rritja ekonomike e Shqipërisë po ngadalësohet, varësi tek ndërtimi dhe shërbimet
Raporti i Tranzicionit 2025–2026 tregon rritje më të moderuar, por stabilitet makroekonomik të qëndrueshëm.
Rritje më e moderuar në vitin 2025
Ekonomia shqiptare e ka mbyllur vitin 2025 me një ritëm më të moderuar rritjeje, por në një mjedis makroekonomik të qëndrueshëm, vlerëson Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) në Raportin e Tranzicionit 2025–2026, i cili u prezantua i plotë në Bankën e Shqipërisë. Sipas raportit, rritja ekonomike në gjysmën e parë të vitit 2025 u mbështet kryesisht nga shërbimet, ndërtimi, konsumi qeveritar dhe flukset rekord të investimeve të huaja direkte (FDI), ndërsa industria dhe bujqësia shënuan tkurrje.
Shërbimet dhe ndërtimi si motorë të ekonomisë
Pas një rritjeje prej 4.0 për qind në vitin 2024, Prodhimi i Brendshëm Bruto u rrit me rreth 3.6 për qind në bazë vjetore në gjysmën e parë të vitit 2025. Turizmi dhe aktivitetet e lidhura me të, së bashku me tregun e pasurive të paluajtshme dhe sektorin e ndërtimit, ishin motorët kryesorë të rritjes. Në të kundërt, industria dhe bujqësia u goditën nga rritja e kostove të prodhimit dhe forcimi i monedhës vendase, që uli konkurrueshmërinë e eksporteve dhe çoi edhe në mbylljen e disa fabrikave.
Investime rekord dhe kërkesë e balancuar
Nga ana e kërkesës, rritja ekonomike ishte relativisht e balancuar, e mbështetur si nga konsumi publik, ashtu edhe nga eksportet e mallrave dhe shërbimeve. Deficiti i llogarisë korrente u ngushtua lehtë, ndërsa investimet e huaja direkte arritën nivel rekord prej 759 milionë eurosh vetëm në gjysmën e parë të vitit 2025, të përqendruara kryesisht në ndërmjetësimin financiar dhe pasuritë e paluajtshme.
Inflacion i ulët dhe lehtësim monetar
Raporti thekson se stabiliteti makroekonomik mbetet një pikë e fortë për Shqipërinë. Inflacioni zbriti në rreth 2.4 për qind në shtator 2025, nën objektivin prej 3 për qind të Bankës së Shqipërisë, duke e shtyrë bankën qendrore të ulë normën bazë në 2.5 për qind për herë të tretë që nga vera e vitit 2024. Paralelisht, rritja e shpejtë e kreditimit çoi në forcimin e masave makroprudenciale përmes rritjes së tamponit kundërciklik të kapitalit.
Presione fiskale dhe rritje pagash
Konsolidimi fiskal ka vijuar falë përmirësimit të mbledhjes së të ardhurave tatimore, megjithëse rritja e pagave në sektorin publik ka ushtruar presion mbi shpenzimet. Paga mesatare reale bruto mujore u rrit me mbi 9 për qind në gjysmën e parë të vitit, ndërsa paga minimale pritet të rritet në 500 euro nga janari 2026.
Perspektiva ekonomike për vitet në vijim
Sipas BERZH-it, rritja ekonomike pritet të mbetet rreth 3.5 për qind në vitet 2025 dhe 2026, më e ulët se në vitin 2024. Faktorët frenues lidhen me kërkesën e dobët nga eurozona, rritjen e kostove të punës dhe mbiçmimin e lekut, që dëmtojnë konkurrueshmërinë. Megjithatë, reformat strukturore, përparimi në integrimin europian dhe fondet e mundshme nga Bashkimi Europian mbeten mbështetje për rritjen afatmesme.
Përparim drejt Bashkimit Europian
Raporti evidenton përparimin e konsiderueshëm të Shqipërisë në procesin e anëtarësimit në BE. Pas hapjes së kapitujve të parë në tetor 2024, vendi arriti të hapë të gjithë kapitujt negociues gjatë vitit 2025, duke shënuar përmirësime në luftën kundër pastrimit të parave, në sistemin gjyqësor dhe në sektorin energjetik.
Sfida fiskale dhe institucionale
BERZH thekson se mbeten sfida të rëndësishme, veçanërisht në funksionalizimin e mekanizmave për rikuperimin e aseteve dhe në miratimin e legjislacionit të ri për koncesionet dhe partneritetet publike-private (PPP), të cilat konsiderohen kyçe për menaxhimin e rreziqeve fiskale.
Antikorrupsioni dhe reformat strukturore
Miratimi i Strategjisë së re Antikorrupsion 2024–2030 vlerësohet si një hap i rëndësishëm drejt një qasjeje më të koordinuar dhe në përputhje me standardet e BE-së. Strategjia dhe plani i veprimit 2024–2026 synojnë forcimin e bashkëpunimit institucional dhe rritjen e efektivitetit të strukturave antikorrupsion, me SPAK-un dhe procesin e vetingut si shtylla kryesore.
Integrimi financiar dhe banka e zhvillimit
Raporti ndalet edhe te anëtarësimi i Shqipërisë në SEPA që nga fundi i vitit 2024, duke e cilësuar si hap të rëndësishëm për integrimin financiar europian, si dhe te përparimi në digjitalizim dhe miratimi i ligjit të ri për mbrojtjen e të dhënave personale të harmonizuar me GDPR-në. Ndërkohë, krijimi i Bankës Shqiptare të Zhvillimit me kapital fillestar 100 milionë euro shihet si instrument potencial për mbështetjen e SME-ve dhe sektorëve të nënfinancuar, por me rezerva për shkak të modelit që parashikon pranimin e depozitave.
Burimi: Ekofin.al
Më të lexuarat
