Dollari vijon zhvlerësimin, ari arrin rekord, tregjet mbeten nën presion

Zhvendosja globale e kapitalit po dobëson dollarin dhe po shtyn çmimet e arit dhe metaleve në nivele historike.

Rritja e fortë e çmimeve të arit dhe metaleve të çmuara po sinjalizon një zhvendosje globale të kapitalit, në një kohë kur dollari amerikan po humbet gradualisht rolin e tij tradicional si aset strehë, ndërsa tregjet financiare mbeten nën presion. E matur në dollarë, euroja është forcuar me rreth 15% gjatë vitit të fundit që nga rikthimi i Donald Trump në pushtet, ndërsa paundi britanik ka shënuar një rritje më të moderuar. Jeni japonez, pas disa luhatjesh, është rikthyer afërsisht në të njëjtin nivel si një vit më parë.

Megjithatë, zhvillimi më domethënës lidhet me çmimet e metaleve të çmuara. Ari, i matur në dollarë, është rritur me rreth 91% brenda një viti, platini ka shënuar një rritje prej 170%, ndërsa argjendi një rritje rekord prej 266%. Lëvizje të forta janë vërejtur edhe te metalet industriale si litiumi dhe bakri, duke reflektuar një rënie të shpejtë të vlerës së dollarit ndaj aseteve reale, pavarësisht qëndrueshmërisë relative kundrejt euros krahasuar me një dekadë më parë.

Zhvendosja globale e kapitalit

Sipas analistëve, investitorët po kërkojnë gjithnjë e më shumë asete reale dhe të qëndrueshme për t’u mbrojtur nga pasiguria gjeopolitike dhe institucionale. Shtetet e Bashkuara, nën drejtimin e Donald Trump, nuk po tërhiqen nga skena globale, por po ndryshojnë mënyrën e ushtrimit të lidershipit, duke vënë në pikëpyetje sistemin e aleancave, institucionet dhe rregullat e ndërtuara pas Luftës së Dytë Botërore.

Politikat tregtare agresive, presioni ndaj Rezervës Federale dhe një deficit vjetor prej afro dy mijë miliardë dollarësh po minojnë besimin afatgjatë në ekonominë amerikane. Ekonomistja Gita Gopinath ka paralajmëruar se tarifat doganore mund të frenojnë rritjen dhe investimet në SHBA, me një efekt afatgjatë të krahasueshëm me ndikimin negativ që pati Brexit në ekonominë britanike.

Dollari dhe tregjet e metaleve

Zhvendosja nga dollari ka edhe një shpjegim praktik. Asetet likuide të denominuara në dollarë vlerësohen në mbi 100 mijë miliardë dollarë në shkallë globale, ndërsa tregu i arit vlerësohet rreth 37 mijë miliardë dollarë. Edhe një dalje relativisht e vogël kapitali nga dollari është e mjaftueshme për të shkaktuar rritje të forta të çmimeve të arit dhe metaleve të tjera. Në rastin e argjendit, tregu është edhe më i vogël, çka e bën efektin e lëvizjeve të kapitalit edhe më të theksuar.

Një sinjal shqetësues për sistemin financiar global është fakti se, për herë të parë në vitin 2025, dollari është dobësuar edhe gjatë momenteve të krizës, në vend që të forcohej si aset strehë. Ndërkohë, pjesa e dollarit në rezervat valutore të bankave qendrore globale, që dikur ishte rreth 60%, dyshohet se ka rënë tashmë nën 50%.

Rrezik dhe mundësi për Europën

Për Europën, një dollar më i dobët përbën rrezik, pasi e bën më të shtrenjtë eksportin drejt një pjese të madhe të ekonomisë botërore. Megjithatë, kjo situatë shihet edhe si një mundësi strategjike. Hedhja në treg e një eurobondi të përbashkët prej të paktën një mijë miliardë eurosh për investime në mbrojtje, teknologji, inteligjencë artificiale dhe lëndë të para kritike mund të forconte ndjeshëm rolin e euros në sistemin financiar global.

Burimi: Ekofin.al

Më të lexuarat