BE propozon monitorim 10-vjeçar për anëtarët e rinj, Shqipëria përfshihet në rregullat e zgjerimit
BE diskuton monitorimin deri në 15 vjet pas anëtarësimit, me mundësi pezullimi të votës dhe fondeve për shkelje të rënda.

Vendet e Bashkimit Evropian po diskutojnë një mekanizëm të ri kontrolli për shtetet që do të bëhen pjesë e Unionit, duke rishikuar propozimin fillestar të Komisionit Evropian për një periudhë 15-vjeçare monitorimi pas anëtarësimit.
Sipas një dokumenti të përgatitur nga Presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së, propozimi i ri parashikon një periudhë fillestare prej 10 vjetësh, e cila mund të zgjatet me pesë vite të tjera nëse vlerësohet se ekzistojnë arsye të mjaftueshme.
Nisma vjen në kuadër të përpjekjeve të BE-së për të forcuar garancitë institucionale përpara zgjerimit të ardhshëm, me synimin për të shmangur rastet kur një shtet, pasi bëhet anëtar, largohet nga standardet demokratike ose pengon funksionimin e institucioneve të përbashkëta.
Sipas Euronews, vendet anëtare mbeten të ndara për disa prej elementeve kryesore të mekanizmit. Ndërsa një pjesë mbështet periudhën 10-vjeçare, disa shtete kërkojnë që ajo të mbetet 15 vjet, për të garantuar një mbikëqyrje më të gjatë pas anëtarësimit.
Pezullimi i të drejtës së votës dhe financimeve
Një prej elementeve më të debatueshme të propozimit është mundësia e pezullimit të së drejtës së votës për shtetet e reja anëtare, në rastet e shkeljeve veçanërisht të rënda të vlerave dhe parimeve të Bashkimit Evropian. Masat mund të përfshijnë gjithashtu kufizimin e fondeve evropiane, në varësi të natyrës dhe seriozitetit të shkeljeve.
Pesë shtete themeluese të BE-së, të udhëhequra nga Holanda, kanë kërkuar mekanizma më të fortë kontrolli, duke iu referuar përvojës së krijuar nga bllokimet institucionale dhe konfliktet me vlerat e Unionit gjatë qeverisjes së Viktor Orbanit në Hungari.
Nga ana tjetër, grupi i vendeve të njohura si “Miqtë e Ballkanit Perëndimor”, ku përfshihet edhe Italia, kërkon një qasje më të përshtatur për vendet e reja anëtare, në mënyrë që ato të mos vendosen në një pozicion të pabarabartë krahasuar me anëtarët ekzistues.
Një tjetër çështje që mbetet e hapur është mënyra e marrjes së vendimeve për aktivizimin e masave. Disa vende kërkojnë unanimitet, ndërsa të tjera mbështesin votimin me shumicë të cilësuar.
Shqipëria, pjesë e kuadrit të ri të zgjerimit të BE-së
Për Shqipërinë, ky zhvillim ka rëndësi të drejtpërdrejtë, pasi vendi është në procesin e negociatave për anëtarësim dhe do të jetë pjesë e grupit të shteteve që synojnë t'i bashkohen BE-së sipas kuadrit të ri të zgjerimit.
Megjithatë, mekanizmi i propozuar nuk përbën një masë që zbatohet aktualisht ndaj Shqipërisë si vend kandidat. Ai synon të përfshihet në traktatet e ardhshme të anëtarësimit dhe të garantojë respektimin e angazhimeve edhe pas hyrjes në Union.
Sipas të dhënave më të fundit të institucioneve evropiane, Shqipëria ka hapur të 33 kapitujt e negociatave dhe deri në tetor 2026 ka mbyllur përkohësisht katër prej tyre: kërkimin shkencor, arsimin dhe kulturën, marrëdhëniet me jashtë, si dhe politikën industriale dhe të ndërmarrjeve.
Monitorim edhe përpara anëtarësimit në BE
Një element tjetër me rëndësi për Shqipërinë është monitorimi përpara anëtarësimit. Komisioni Evropian propozon që kontrolli mbi përmbushjen e detyrimeve të vendeve kandidate të përfshijë edhe periudhën ndërmjet nënshkrimit të traktatit të anëtarësimit dhe hyrjes zyrtare në BE. Në rastet më serioze të mosrespektimit të angazhimeve, anëtarësimi mund të shtyhet.
Monitorimi do të përqendrohet te funksionimi i institucioneve demokratike, shteti i së drejtës, pavarësia e gjyqësorit dhe përafrimi me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë së BE-së.
Për Shqipërinë, kjo do të thotë se përmbushja e reformave nuk do të jetë vetëm kusht për të arritur anëtarësimin, por edhe një angazhim që do të vazhdojë të kërkohet pas tij.
Ndërkohë, Mali i Zi pritet të jetë vendi i parë ku këto garanci të reja do të përfshihen në traktatin e anëtarësimit, duke krijuar një precedent për vendet e tjera kandidate, përfshirë Shqipërinë.
Burimi: Ekofin.al
Më të lexuarat






k.jpg)