Raporti: Deri në 17.2 vite punë i duhen një familjeje në Tiranë për të blerë një shtëpi

Tregu i banesave në Shqipëri renditet ndër më të papërballueshmit në Europë, sipas të dhënave për vitin 2026.

Shqipëria, ndër vendet me përballueshmërinë më të ulët të strehimit

Në një kohë kur tregu i banesave në Europë po përballet me sfida të ndryshme, Shqipëria vazhdon të dallohet për përballueshmëri shumë të ulët të strehimit. Sipas të dhënave të përpunuara nga Statista dhe Numbeo për vitin 2026, një familje mesatare në Tiranë ka nevojë për rreth 17.2 vite të ardhura pune për të blerë një apartament mesatar, duke e renditur vendin ndër më sfiduesit në kontinent.

Kjo vlerë e lartë e “price-to-income ratio” e veçon Shqipërinë jo vetëm nga vendet e Bashkimit Europian, por edhe nga pjesa më e madhe e rajonit, ku të ardhurat më të larta dhe politikat më të qëndrueshme e bëjnë blerjen e një banese relativisht më të arritshme.

Krahasimi me rajonin dhe vendet e BE-së

Indeksi “price-to-income ratio” mat sa vite nga të ardhurat vjetore duhen për të blerë një apartament standard prej rreth 90 metrash katrorë. Të dhënat për vitin 2026 tregojnë se Shqipëria dhe Serbia kryesojnë listën e vendeve me vështirësinë më të lartë për blerjen e një shtëpie, me raporte mbi 14–15, ndërsa në vendet e BE-së perëndimore si Gjermania apo Danimarka këto vlera qëndrojnë nën nivelin 9.

Në Europën Perëndimore, ndonëse çmimet absolute të banesave janë të larta, fuqia blerëse e qytetarëve e bën strehimin më të përballueshëm. Për shembull, në Gjermani familjet shpenzojnë mesatarisht 20–30% të të ardhurave për strehim, ndërsa në Shqipëri kjo peshë kalon shpesh mbi 40%, duke tejkaluar pragun ndërkombëtar të përballueshmërisë prej 30%.

Të ardhurat e ulëta dhe rritja e shpejtë e çmimeve

Një nga arsyet kryesore pse Shqipëria dallon negativisht është niveli i ulët i të ardhurave. Pagat mesatare bruto në vend ishin rreth 835 euro në vitin 2025, ndër më të ulëtat në Europë, ndërkohë që çmimet e banesave u rritën me rreth 18% nominalisht nga 2024 në 2025. Kjo mospërputhje ka krijuar një hendek të madh përballueshmërie për familjet e mesme.

Ndikim të fortë ka pasur edhe rritja e kërkesës nga investitorë të huaj dhe turizmi. Në vitet 2024–2025, deri në 18% e transaksioneve të banesave janë realizuar nga jo-rezidentë, kryesisht nga vende të BE-së, me investime që kalojnë 380 milionë euro. Ky presion ka shtyrë çmimet lart, veçanërisht në Tiranë dhe zonat bregdetare.

Urbanizimi, oferta e kufizuar dhe kreditimi

Përqendrimi i popullsisë në Tiranë, pavarësisht rënies së popullsisë totale në rreth 2.4 milionë banorë sipas censusit 2023, ka krijuar mungesë oferte banesash. Rënia e lejeve të ndërtimit me 17% në tremujorin e parë të vitit 2025 ka kufizuar më tej ofertën, duke ushtruar presion shtesë mbi çmimet.

Në të njëjtën kohë, sistemi i kreditimit mbetet relativisht i pazhvilluar. Shumë blerje realizohen me para në dorë, ndërsa normat e interesit dhe mungesa e programeve të gjera të strehimit social e bëjnë blerjen e banesës të vështirë për të rinjtë dhe familjet e reja.

Një hendek që rrezikon të thellohet

Sipas analizave, Shqipëria dallon në Europë për përballueshmërinë e ulët të banesave për shkak të kombinimit të të ardhurave të ulëta, kërkesës së huaj, ofertës së kufizuar dhe mungesës së politikave efektive sociale. Pa ndërhyrje si rritje e pagave, programe të strehimit social dhe rregullime të tregut, ky hendek me rajonin dhe BE-në rrezikon të thellohet më tej, duke rritur pabarazinë dhe duke frenuar zhvillimin afatgjatë.

Shënim: Vlerat janë bazuar në të dhënat më të fundit të Numbeo për janar 2026.

Burimi: ALTAX.al / Ekofin

Më të lexuarat